“America First” përplaset me realitetin, miliona dollarë nga taksat amerikane po financojnë lëvizjen MAGA në Europë
Nga Arwa Mahdawi, The Guardian
“KORRUPSIONI ËSHTË NË NIVELE QË NUK JANË PARË NDONJËHERË”, shkroi Donald Trump në Truth Social në shkurt të vitit 2025. Ai nuk po i referohej administratës së tij, por Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID). “MBYLLENI!”, shtoi presidenti.
Vetëm pak orë më vonë, USAID praktikisht u mbyll, ndërsa pjesa më e madhe e stafit u vendos në leje administrative pa afat. Kjo u paraqit si pjesë e agjendës “Amerika e Para” të Trump. Administrata Trump dhe mbështetësit e saj servilë në mediat e djathta argumentonin se USAID po shpërdoronte paratë e fituara me mund të taksapaguesve për projekte qesharake jashtë vendit, në vend që t’i përdorte për të përmirësuar jetën në SHBA. Për shembull, në prag të mbylljes së USAID-it, një nga gënjeshtrat më të paturpshme për agjencinë, e përsëritur pa asnjë provë edhe nga media si Fox News, ishte se ajo po shpenzonte miliona për prezervativë për Gazën.
Tani që ndihma humanitare është shkurtuar në emër të vendosjes së Amerikës në plan të parë, a po qëndrojnë paratë e taksapaguesve brenda vendit? Jo tamam. Shumë prej tyre vazhdojnë të shkojnë jashtë. Por në vend që të përdoren për të ndihmuar njerëzit më të varfër në botë, ato po shkojnë për think tank-e në të gjithë Europën, të ngritura nga multimilionerë që duan ta bëjnë trumpizmin global.
Muajin e kaluar, Guardian raportoi se Departamenti amerikan i Shtetit synon t’u japë 12 milionë dollarë organizatave konservatore në Mbretërinë e Bashkuar; një lëvizje që shumë kritikë e kanë përshkruar si përpjekje për të ndikuar politikën e një vendi tjetër. Prej kësaj shume, 7 milionë dollarë do t’i shkojnë një grupi të quajtur 878, të bashkëthemeluar nga ish-ministri konservator, tashmë prezantues televiziv, Jacob Rees-Mogg – pasuria e të cilit vlerësohet në më shumë se 100 milionë paund – dhe që duket se është regjistruar në Mbretërinë e Bashkuar në mars. Faqja e internetit e përshkruan si një “think tank kryesor britanik dhe amerikan, i përkushtuar ndaj forcimit të partneritetit qytetërimor mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Shteteve të Bashkuara”. Nëse miliona dollarë financim për një organizatë të re me objektiva të paqarta tingëllojnë paksa çuditshëm, kjo ndodh sepse të tillë janë. Një ish-zyrtar amerikan i tha Guardian se procedurat normale të financimit po anashkalohen në mënyrë që paratë të shkojnë për kauza të lidhura me Trumpin.
Miliona dollarë grante po ofrohen gjithashtu për propozime nga grupe në Europë që synojnë të zhvillojnë “vetëbesimin qytetërimor në Europë… [dhe] të trajtojnë sfidat e sovranitetit kombëtar, migracionit, censurës dhe përdorimit të ligjit si armë, në përputhje me filozofinë tonë të përbashkët politike, ligjin dhe trashëgiminë perëndimore”. Nëse e gjithë kjo tingëllon e paqartë, është e qëllimshme. Zsuzsanna Végh, studiuese e demokracisë liberale, i tha gazetës i Paper se “shpallja e thirrjeve për financim vjen pas një periudhe të gjatë rrjetëzimi mes MAGA-s dhe aktorëve europianë me mendësi të ngjashme, e cila tashmë ka lehtësuar identifikimin e një grupi marrësish të mundshëm”. Me fjalë të tjera, duket si një formë burokratike ndërhyrjeje. Në fakt, kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi administratën Trump kundër ndërhyrjes në zgjedhjet gjermane pas shpalljes së këtyre granteve. Imagjinoj se Trump e ka marrë shumë seriozisht këtë këshillë.
Ambasada amerikane në Londër po ofron gjithashtu grante deri në 500 mijë dollarë për programe të “edukimit publik” që nxisin një “bisedë kombëtare” rreth “vlerave të përbashkëta qytetërimore” mes Mbretërisë së Bashkuar dhe SHBA-së. Një ish-zyrtar i Departamentit të Shtetit, i larguar së fundmi, i tha Guardian se kjo duket si një përpjekje për të “krijuar narrativa me origjinë britanike në mbështetje të propagandës MAGA”. Ndërkohë, Lisa Smart, deputete e Liberal Demokratëve, akuzoi paratë e MAGA-s se po “ndërhyjnë në demokracinë tonë”.
Çfarë mendon për gjithë këto para që po shkojnë për programe “edukimi publik” në Mbretërinë e Bashkuar, në vend që të shkojnë për shkollat publike të nënfinancuara në SHBA, votuesi mesatar i Trumpit, të cilit iu premtua një agjendë “America First”? Përgjigjja e shkurtër është: nuk po mendon fare për këtë. Jam pothuajse e sigurt se nuk ekziston as edhe një ndjekës i devotshëm i Fox News që di për këto grante. Janë tepër të zënë duke u indinjuar për Anthony Faucin dhe personat trans në sport. Ka një arsye pse Trump ka investuar kaq shumë energji për të çmontuar shtypin e lirë: është shumë më e lehtë t’i gënjesh njerëzit dhe t’ua largosh vëmendjen nga premtimet e thyera kur miqtë e tu miliarderë zotërojnë mediat.
Dymbëdhjetë milionë dollarë nga paratë e taksapaguesve amerikanë që shkojnë për projekte në Mbretërinë e Bashkuar mund të mos duken shumë në panoramën e përgjithshme. Janë disa milionë më pak se sa shpenzoi Pete Hegseth për biftekë ribeye për Pentagonin shtatorin e kaluar. Dhe sigurisht janë para xhepi krahasuar me luftën kundër Iranit, e cila deri tani ka kushtuar të paktën 37.5 miliardë dollarë. Por paratë që po shkojnë drejt Mbretërisë së Bashkuar dhe Europës përfaqësojnë një lloj tjetër përpjekjeje luftarake. Këto nuk janë iniciativa të izoluara, por tregojnë për ndërkombëtarizimin në rritje të së djathtës radikale dhe një përpjekje të koordinuar për ta bërë lëvizjen MAGA globale, nën petkun e shpëtimit të qytetërimit perëndimor.
Administrata Trump nuk i ka fshehur synimet e saj ndërkombëtare. Dhjetorin e kaluar, strategjia e re amerikane e sigurisë kombëtare pretendonte se Europa përballej me “zhdukje qytetërimore” dhe deklaronte se politikat amerikane duhet të përfshinin “kultivimin e rezistencës ndaj trajektores aktuale të Europës brenda vetë vendeve europiane”. Me fjalë të tjera: forcimin e partive dhe influencuesve të ekstremit të djathtë. Këtë po e bën financiarisht, por edhe përmes mbështetjes së drejtpërdrejtë. Miku i Trumpit, Elon Musk, ka amplifikuar lëvizjet populiste të djathta në mbarë Europën. Dhe në konferencën e Conservative Political Action Conference (CPAC) në Varshavë vitin e kaluar, Kristi Noem, e cila në atë kohë ishte sekretare e Sigurisë Kombëtare, theu normat e vendosura duke bërë thirrje që Karol Nawrocki, i cili kandidonte me sloganin trumpist “Polonia e para, polakët të parët”, të bëhej president i Polonisë. (Ai fitoi me një diferencë të ngushtë.)
Edhe vetë fakti që Noem ndodhej në një konferencë të CPAC në Poloni është domethënës. CPAC, një prej tubimeve më të profilizuara të konservatorëve të së djathtës amerikane, dikur ishte një çështje e brendshme amerikane, por gjatë dekadës së fundit ka marrë një orientim ndërkombëtar. Konferenca e parë ndërkombëtare u mbajt në Tokio në vitin 2017, e pasuar nga konferenca në vende të ndryshme, nga Australia deri në Hungari. Muajin e kaluar u zhvillua gjithashtu edicioni i parë britanik i CPAC, i quajtur CPAC GB, i udhëhequr nga ish-kryeministrja konservatore Liz Truss, e cila e drejtoi vendin për vetëm 49 ditë. “Ne besojmë se lufta për lirinë dhe vlerat konservatore nuk ndalet në kufijtë e Amerikës”, i tha Axios vitin e kaluar kryetari i CPAC, Matt Schlapp.
E gjithë kjo ndërhyrje kaq e hapur në punët e vendeve të tjera është alarmante. Megjithatë, e djathta radikale amerikane mund ta ketë tepruar duke u përpjekur ta bëjë MAGA-n globale pa zgjidhur më parë problemet e Amerikës. Qytetari mesatar në SHBA shqetësohet më pak për këtë kryqëzatë për të “shpëtuar” qytetërimin perëndimor sesa për faktin nëse mund të përballojë çmimin e karburantit dhe ushqimeve. Dhe po bëhet gjithnjë e më e vështirë të pajtohen premtimet “America First” dhe zotimi i Trumpit se nuk do të niste asnjë luftë të re me rritjen e kostove si pasojë e luftës me Iranin. Muajin e kaluar, një sondazh i Politico zbuloi se vetëm një e treta e bazës MAGA të Trumpit mendonte se lufta në Iran ia vlente koston, nga gjysma që mendonte kështu në maj. Edhe mbështetës me ndikim të Trumpit, si podkasteri Joe Rogan, i janë kthyer kundër presidentit për shkak të Iranit.
Trump, nga ana e tij, i ka shpërfillur shqetësimet për koston e jetesës, duke deklaruar vitin e kaluar: “Nuk dua të dëgjoj për përballueshmërinë”. Por presidenti, i cili vlerësohet se fitoi 2.2 miliardë dollarë vitin e kaluar, duhet të fillojë të dëgjojë. Votuesi mesatar i Trumpit mund të mos dijë asgjë për të gjitha grantet që paratë e taksave të tij po financojnë në Europë. Por po bëhet gjithnjë e më e qartë edhe për tifozët më të zjarrtë të MAGA-s se ata po vendosen të fundit.