“Jo një akt hakmarrjeje ndaj Turqisë”/ Izraeli miraton njohjen e gjenocidit armen, në pritje të votimit në Knesset
Këshilli i ministrave të Izraelit miratoi unanimisht të dielën një propozim për njohjen zyrtare të gjenocidit armen të kryer nga Perandoria Osmane.
Sipas njoftimit, vendimi do t’i dërgohet tani për miratim parlamentit izraelit, Knesset-it. Duke shpallur miratimin e kabinetit, ministri i Jashtëm Gideon Sa’ar deklaroi se “Nuk është kurrë vonë për të bërë gjënë e duhur.”
“Mendoj se ka ardhur koha që Izraeli, si shtet hebre, ta pranojë zyrtarisht këtë qëndrim”, tha Sa’ar.
“Në këtë moment, pyetja ‘pse nuk ka ndodhur ende?’ është më pak e rëndësishme për mua. Nuk është kurrë vonë për të bërë gjënë e duhur. Është e rëndësishme ta bëjmë tani, që të mos vazhdojmë të pyetemi në vende të ndryshme pse po e shmangim. Kjo është një detyrë morale dhe historike.”
“Kjo nuk është një ‘akt hakmarrjeje’ për armiqësinë e hapur, së bashku me retorikën e tmerrshme dhe veprimet armiqësore të Turqisë, nën udhëheqjen e Erdoganit, ndaj Izraelit. Për më tepër, fakti që Turqia promovon narrativa të rreme kundër Izraelit nuk i jep asaj imunitet nga e vërteta historike”, shtoi Sa’ar.
Pas deklaratës së tij, presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan iu drejtua anëtarëve të Partisë së tij për Drejtësi dhe Zhvillim. Erdoğan tha se vendi i tij u detyrohet njerëzve të shtypur nga Izraeli dhe se do t’i mbajë përgjegjës ata që qëndrojnë pas “gjenocidit në Gaza”, raportoi gazeta proqeveritare Daily Sabah.
Propozimi thekson se Izraeli do të njohë gjenocidin armen të kryer në periudhën e vonë të Perandorisë Osmane dhe do të dënojë çdo përpjekje për ta mohuar, minimizuar apo shtrembëruar atë. Sipas Ministrisë së Jashtme, 32 vende në mbarë botën e kanë njohur deri tani gjenocidin armen në forma të ndryshme.
“Pavarësisht dokumentimit të gjerë dhe të padiskutueshëm historik, gjenocidi armen mbetet subjekt i një fushate të organizuar mohimi dhe minimizimi, përfshirë rishkrimin manipulativ të librave të historisë, kryesisht nga Turqia”, thuhet në propozim.
Në opinionin ligjor dërguar ministrave të kabinetit, këshilltarja ligjore e Ministrisë së Jashtme, Tamar Kaplan Turgeman, theksoi se “njoftimi për vendimin do t’i dorëzohet Knesset-it dhe qeveria do të punojë për ta sjellë në votim në seancën plenare të Knesset-it.”
Forcat osmane vranë ose dëbuan qindra mijëra armenë duke nisur nga viti 1915, sipas shumë historianëve.
Mbështetja e Izraelit për Armeninë ka qenë e paqëndrueshme ndër vite. Për shembull, Izraeli i ka dhënë Azerbajxhanit armë gjatë luftërave të fundit me Armeninë, të cilat përfunduan vitin e kaluar. Në vitet e fundit, Izraeli e ka konsideruar Azerbajxhanin si një nga partnerët e tij të rëndësishëm në rajon dhe në nivel global. Sipas një raporti të CNN, Izraeli ka dërguar forca speciale në Azerbajxhan për misione kundër Iranit gjatë luftës së fundit.
Pritet që Azerbajxhani ta shohë negativisht vendimin për njohjen e gjenocidit armen, ashtu si edhe presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan.
Në gushtin e kaluar, kryeministri Benjamin Netanyahu e përmendi gjenocidin armen në një podcast me biznesmenin konservator amerikan Patrick Bet-David. Pas habisë së Bet-David që Izraeli nuk e kishte njohur zyrtarisht gjenocidin armen, Netanyahu tha se mendonte se Knesset kishte miratuar një rezolutë për këtë çështje.
Në fakt, Knesset nuk e ka njohur zyrtarisht gjenocidin armen deri më sot. Që nga viti 2011, Knesset ka zhvilluar debate, ndërsa komisionet parlamentare çdo disa vite kanë përkujtuar gjenocidin armen. Megjithatë, këto diskutime simbolike nuk përbëjnë njohje zyrtare.
Përpjekjet e mëparshme për njohje zyrtare kanë dështuar. Në vitin 2018, një propozim i tillë u tërhoq pasi u kërkua zbutja e formulimit nga “gjenocid” në terma si “tragjedi” apo “mizori ndaj popullit armen”.
Disa vite më parë, Komiteti i Arsimit në Knesset zhvilloi një seancë dëgjimore për këtë çështje, ku njohja u cilësua si “detyrim moral”, por nuk u shndërrua në vendim zyrtar parlamentar.