“Toronto Star”: Shqipëria në kulmin e bumit turistik: Nga izolimi te destinacioni “must-see” i Evropës

Një udhëtim me makinë në Shqipëri mund të jetë një përvojë tronditëse — në kuptimin më të mirë të fjalës. Në një moment, po zbrisni shpatet e Alpeve Shqiptare, të njohura edhe si Malet e Nemuna, me peizazhe të ashpra e madhështore. Në tjetrin, ktheheni në një kthesë të thepisur dhe para syve shfaqet Deti Jon, i shtrirë si një pasqyrë e kaltër pa fund. Ndërsa i afroheni vijës bregdetare, uji duket si një nuancë e pabesueshme e blusë, sikur të jetë nxjerrë nga një ëndërr e tejdukshme. – shkruan Tim Johnson për median kanadeze “Toronto Star”.

Mw pas ai vazhdon duke theksuar se, dikur e izoluar nga pjesa tjetër e botës për shkak të regjimit komunist dhe politikës së saj të vetizolimit, Shqipëria po përjeton një transformim të shpejtë, duke u shndërruar në një prej destinacioneve turistike më të kërkuara në Evropë,
Bukuria natyrore, trashëgimia kulturore dhe historike, diversiteti i peizazheve dhe zhvillimi i infrastrukturës turistike po tërheqin një numër gjithnjë e më të madh vizitorësh nga vende të ndryshme të botës.

Sipas të dhënave të INSTAT, numri i shtetasve të huaj që kanë vizituar Shqipërinë për pushime ose për arsye familjare është më shumë se dyfishuar gjatë periudhës 2021–2025, duke kaluar nga 5,2 milionë në rreth 11 milionë vizitorë.

Udhëtimi nëpër Shqipëri ofron një panoramë të jashtëzakonshme të diversitetit natyror të vendit.

Gjatë një udhëtimi rrugor, nga shpatet e Alpeve Shqiptare, të njohura historikisht edhe i Bjeshkët e Nemuna, peizazhi ndryshon në mënyrë të menjëhershme, duke kaluar nga relievi malor drejt bregdetit të Jonit.
Ndërsa afrohesh drejt vijës bregdetare, ujërat e Jonit shfaqen në një ngjyrë intensive blu, duke krijuar një panoramë veçanërisht mbresëlënëse.
Në Himarë, një udhëtim treorësh me varkë ofron mundësinë për të vizituar disa prej zonave më karakteristike të bregdetit jugor.

Kapiteni Aris Goros, i lindur dhe i rritur në këtë zonë, udhëheq vizitorët drejt vendeve të tij të preferuara, ndër të cilat ndodhet edhe plazhi i Filikurit, i rrethuar nga formacione shkëmbore në formë patkoi.

Goros kujton se gjatë fëmijërisë ai dhe bashkëmoshatarët e tij qëndronin për orë të tëra në këtë zonë, ndërsa përdornin ujin e një burimi natyror për të mbajtur pijet të freskëta.

Gjatë lundrimit, vizitorët mund të vëzhgojnë edhe delfinë, si dhe gjire të izoluara, shpella dhe plazhe të vendosura përgjatë vijës shkëmbore të bregdetit.
Përgjatë brigjeve vërehen edhe banesa tradicionale të trashëguara ndër breza, përfshirë shtëpinë e gjyshërve të Goros, e vendosur në një zonë të ngritur mbi bregdet.

Në të njëjtën kohë, pranë tyre po zhvillohen projekte të mëdha ndërtimore dhe komplekse turistike, duke reflektuar ritmin e shpejtë të zhvillimit të industrisë së turizmit në Shqipëri.

Këto investime, sipas autorit, janë të krahasueshme me zhvillimet turistike në rajone të njohura evropiane, si Algarve në Portugali, Bregu i Amalfit në Itali dhe Andaluzia në Spanjë.

E pozicionuar ndërmjet Greqisë dhe Malit të Zi, Shqipëria dikur ishte një prej vendeve më të izoluara të Evropës.

Vendi u përfshi edhe si një shtet imagjinar armik në filmin satirik të David Mamet, “Wag the Dog”, të vitit 1997.

Për rreth katër dekada, Shqipëria u qeveris nga diktatori komunist Enver Hoxha dhe ndoqi një politikë të theksuar izolimi ndërkombëtar.
Regjimi ndërpreu marrëdhëniet me Perëndimin, Bashkimin Sovjetik, Kinën dhe një pjesë të konsiderueshme të vendeve fqinje.

Politika e regjimit u shoqërua me kontroll të gjerë shtetëror, izolim të popullsisë dhe ndërtimin e një sistemi të gjerë fortifikimesh dhe bunkerësh.
Enver Hoxha qëndroi në krye të vendit deri në vdekjen e tij në vitin 1985.

Sot, situata është krejtësisht e ndryshme.

Shqipëria është shndërruar në një prej destinacioneve turistike më të përfolura të Evropës.

Pas përfundimit të periudhës së izolimit politik, vendi po tërheq vëmendje ndërkombëtare falë peizazheve natyrore, trashëgimisë kulturore dhe historike, si dhe potencialit të tij turistik.

Sipas INSTAT, numri i shtetasve të huaj që kanë vizituar Shqipërinë për qëllime pushimi ose vizita familjare është rritur nga 5,2 milionë në vitin 2021 në rreth 11 milionë në vitin 2025.

Pjesa më e madhe e vizitorëve vijon të vijë nga vendet e Ballkanit Perëndimor, por në rritje është edhe numri i turistëve nga vende të tjera evropiane.
Shqipëria po tërheq veçanërisht turistë nga Britania e Madhe dhe Evropa Veriore, të cilët po orientohen drejt bregdetit shqiptar, për shkak të flukseve të larta turistike dhe kostove të konsiderueshme në destinacione tradicionale, si Italia dhe Kroacia.

Në rritje është edhe interesi nga Amerika e Veriut.

Për herë të parë në qershor është vendosur një lidhje ajrore direkte pa ndalesë ndërmjet Torontos dhe Tiranës, e operuar nga “Air Transat”.
Shërbimi sezonal parashikohet të vijojë deri në muajin tetor.

Më shumë se një dekadë pas vizitës së tij të parë në Shqipëri, autori është rikthyer për një qëndrim 10-ditor, të organizuar nga operatori turistik “Fine Travel Albania DMC”.

Pas disa ditësh në Tiranë, ndryshimet në kryeqytet janë ndër elementet e para që bien në sy.

Zhvillimi urban dhe ndërtesat moderne me fasada prej xhami janë shndërruar në një prej treguesve të transformimit të qytetit.
Nga Tirana, udhëtimi vijon drejt zonave malore, me destinacion Beratin, i njohur si “Qyteti i Një Mbi Një Dritareve”, emërtim që lidhet me arkitekturën karakteristike të banesave historike.

Guida dhe drejtuesi i automjetit, Edion Maliqaj, e përshkruan periudhën aktuale si një moment veçanërisht të rëndësishëm për Shqipërinë.
Ai ka përjetuar si periudhën e regjimit komunist, ashtu edhe transformimet që pasuan rënien e tij.
Sipas tij, gjatë komunizmit, qytetarët përballeshin me mungesa të konsiderueshme dhe me kufizime të forta në aksesin ndaj produkteve dhe informacionit nga jashtë vendit.
Një palë xhinse “Levi’s”, për shembull, konsiderohej një produkt luksi, ndërsa edhe një copë çamçakëz e ardhur nga jashtë, mund të përbënte një ngjarje të veçantë për një fëmijë.
Maliqaj vlerëson diversitetin e Shqipërisë, veçanërisht përmasat relativisht të vogla të vendit në raport me shumëllojshmërinë e peizazheve dhe trashëgimisë kulturore.
Fshatrat dhe qytetet paraqesin karakteristika të ndryshme arkitekturore, me ndikime gotike dhe osmane.
Sipas tij, një pjesë e konsiderueshme e territorit vijon të ruajë karakterin tradicional dhe nuk është ende e mbingarkuar nga turizmi masiv.
Në të njëjtën kohë, udhëtimi nëpër vend shoqërohet edhe me situata të pazakonta për vizitorët, si prania e bagëtive në rrugë, një dukuri që autori e përjeton disa herë gjatë udhëtimit.

Një tjetër element i vlerësuar është niveli relativisht i përballueshëm i kostove, krahasuar me destinacionet e tjera turistike të rajonit.
Në Berat, autori vëzhgon ndërthurjen historike të Islamit të periudhës osmane me krishterimin ortodoks, dy tradita fetare që kanë bashkëjetuar për shekuj.
Dy pjesët e qytetit, të karakterizuara nga këto dy tradita fetare, lidhen përmes një ure guri mbi lumin Osum.
Mbi njërin prej brigjeve ndodhet Kalaja e Beratit, një kompleks fortifikues me origjinë që daton në shekullin IV para Krishtit dhe që përfshin disa kisha bizantine.
Nga pika të larta të qytetit mund të shihen minaret e xhamive, si dhe banesat e bardha të stilit osman, të ndërtuara përgjatë rrugicave të pjerrëta të luginës së lumit.
Dritaret e mëdha të banesave historike lidhen me emërtimin tradicional të Beratit si “Qyteti i Një Mbi Një Dritareve”.
Udhëtimi vijon drejt Gjirokastrës, në jug të Shqipërisë, ku relievi bëhet edhe më malor.
Rrugët me kalldrëm të qytetit të çojnë drejt Kalasë së Gjirokastrës, e vendosur në një kreshtë të lartë dhe me pamje mbi luginën e Drinos.

Në kalanë që daton në shekullin XII, vizitorët njihen me elementet e fortifikimit dhe kullën e sahatit.
Një prej guidave, Ajla Satrafili, nxënëse e shkollës së mesme, shoqëron vizitorët gjatë eksplorimit të kompleksit historik.
Bisedat me të rinjtë shqiptarë nxjerrin në pah një tjetër aspekt të ndryshimit të shoqërisë shqiptare: pritshmëritë e tyre për të ardhmen dhe lirinë e zgjedhjeve që kanë sot.

“Ne e mësojmë të kaluarën nga prindërit tanë dhe nuk mund ta imagjinojmë se si ishte jeta atëherë”, tha Satrafili, duke shtuar se brezi i saj jeton në një shoqëri të hapur, ku mund të flitet lirshëm për çështje të ndryshme dhe ku individët mund të zgjedhin rrugën e tyre profesionale.
Ajo synon të ndjekë profesionin e mjekes.

Gjatë pjesës së mbetur të udhëtimit, Maliqaj i prezanton autorit aspekte të tjera të diversitetit natyror dhe ekonomik të vendit, duke përfshirë kantinat e verës, në pronësi familjare dhe restorantet që përdorin produkte të freskëta nga fermat lokale.

Sipas tij, në pesë deri në dhjetë vitet e ardhshme, Shqipëria mund të pësojë ndryshime të rëndësishme, si rezultat i zhvillimit të turizmit, investimeve dhe transformimit ekonomik.

Në përfundim të itinerarit, udhëtimi vijon nga bregdeti drejt Tiranës.

Për shkak të punimeve në rrugë, vizitorët devijojnë nëpër një zonë rurale, ndërsa në horizont shfaqen ndërtesat e larta dhe moderne të kryeqytetit.

Edhe udhëtimi i fundit, shoqërohet me një situatë tipike rurale shqiptare: një bllokim trafiku i shkaktuar nga kalimi i një tufe dhish.

Për autorin, kjo vonesë e fundit nuk është aspak shqetësuese, por përkundrazi, bëhet pjesë e përvojës së veçantë të një Shqipërie që ndodhet në mes të një procesi të shpejtë transformimi.