Arkitektura urë mes feve në Tiranë, “Parku i Besimit” në të njëjtën listë me fituesin e “OSCAR-it të Infrastrukturës” në Londër
ArchDaily ka publikuar këtë javë një përmbledhje të projekteve më të spikatura arkitekturore, duke përfshirë fituesin e Çmimit prestigjioz RIBA Stirling dhe një projekt ambicion në vendin tonë, Faith Park.
Çmimi RIBA Stirling, ose ndryshe “OSCAR i Infrastrukturës”, i dhënë çdo vit për ndërtimin më të jashtëzakonshëm në Britaninë e Madhe, këtë vit shkoi te “Appleby Blue Almshouse” në Londër, një projekt që rikthen konceptin e jetesës kolektive për të moshuarit. Arkitektët e Witherford Watson Mann kanë krijuar një hapësirë që nxit ndërveprimin dhe përmirëson jetën komunitare për banorët e saj.
*Çmimi RIBA Stirling është çmimi më prestigjioz në Britaninë e Madhe për arkitekturën, i dhënë çdo vit për ndërtimin që ka kontribuar më shumë në evolucionin e arkitekturës. Ky çmim kësaj here është dhënë për projektin “Appleby Blue Almshouse” të Witherford Watson Mann Architects në Londër, një projekt që rikthen modelin historik të jetesës kolektive për të moshuarit dhe përfshin hapësira të përbashkëta që nxisin ndërveprimin dhe reduktojnë izolimin.
Ndërkohë, që në anën tjetër të Europës, Bjarke Ingels Group, po punon për një projekt unik në Shqipëri, Faith Park. Ky kompleks ndërfetar, i vendosur në kodrat e Petrelës, pranë kryeqytetit, synon të shndërroje një pjesë të Tiranës në një hapësire unike bashkëjetese ndërfetare, ku arkitektura moderne do të ndërthuret me historinë, kulturën dhe tolerancën fetare shqiptare.
Parku do të ngrihet në një peizazh të gjelbëruar kodrinor, 210,000 metra katrorë, pranë luginës së Erzenit, në zonën e Petrelës, ku ndërtesat e inspiruara nga elementë të trashëgimisë arkitekturore shqiptare dhe ndërfetare do të shërbejnë si hapësira reflektimi, bashkëbisedimi, edukimi dhe përjetimi kulturor.
BIG ka menduar që ndërtesat të jenë të shpërndara në natyrë, duke krijuar kështu ndjesinë e një pelegrinazhi të qetë përmes rrugicave dhe pyjeve. Arkitektura është frymëzuar nga tiparet tradicionale të monumenteve fetare, por e paraqitur në një formë moderne dhe të thjeshtë, duke ruajtur simbolikën por duke shmangur dominimin fetar. Gjithçka është konceptuar për të qenë e qëndrueshme, ekologjike dhe e hapur për të gjithë.
Siç është pohuar dhe më herët, përmes këtij projekti, Shqipëria, nga arteria e saj kryesore, Tirana, synon që të përcjellë një mesazh paqeje dhe tolerance, një model i rrallë dhe që nuk shihet në vende të tjera. Parku pritet të shërbejë për rreth 30,000 vizitorë në vit dhe të ketë hapësira për evente, e për ato me kapacitet deri në 500 veta. Dhe mesa duket ky projekt i arkitekti vizionar Bjarke Ingels në Tiranë është listuar në projektet më “speciale” të javës.
Në këtë artikull të ArchDaily do të gjeni, nga riinterpretimi i modelit të shtëpisë së bamirësisë në Londër, deri te transformimi i portave urbane në Phnom Penh dhe Tiranë. Në të njëjtën kohë, projektet e reja kulturore në Paris dhe Hanoi eksploruan mënyra inovative për të rinovuar institucionet publike, duke eksperimentuar me materiale të reja dhe fleksibilitet hapësinor në muze.
Artikulli i ArchDaily:
Arkitektët Witherford Watson Mann morën Çmimin RIBA Stirling 2025 për Appleby Blue Almshouse , një projekt strehimi për banorët e moshuar në Londër që rishikon një model historik të jetesës kolektive. Skema përfshin 59 apartamente të rregulluara rreth një oborri qendror , duke kombinuar pavarësinë private me hapësira të përbashkëta që synojnë të nxisin ndërveprimin dhe të zvogëlojnë izolimin. Dhomat e përbashkëta të veshura me dru, dritaret gjire dhe lidhjet vizuale të hapura me rrugën lidhin banorët me mjedisin përreth tyre, ndërsa bashkëpunimi me United St Saviour’s Charity thekson fokusin e projektit në mirëqenien sociale.
Çështjet e lidhjes dhe vazhdueshmërisë kanë pasur ndikim të madh në projektet e fundit infrastrukturore dhe urbane. Në Phnom Penh, Aeroporti Ndërkombëtar Techo, i projektuar nga Foster + Partners, u inaugurua si pjesë e një plani master prej 24 kilometrash katrorë, i cili synon të përforcojë lidhjet rajonale të Kamboxhias. Terminali me tenda të valëzuara dhe strukturat mbështetëse në formë druri reflektojnë artizanatin lokal dhe arkitekturën tradicionale, duke krijuar një ambient të ndriçuar natyrshëm, të mbjellë me bimësi vendase dhe me qarkullim efikas.
Në mënyrë të ngjashme, në Tiranë, Kulla Oricon, nga Eduardo Souto de Moura dhe OODA, kontribuon në transformimin e vazhdueshëm të qytetit sipas Planit Master Tirana 2030. Me lartësi prej 180 metrash, kjo kullë me përdorim të përzier kombinon zyra, banesa dhe një hotel, duke përdorur një strukturë të rregullt betoni dhe xhami. Ajo shërben gjithashtu si një lidhje kalimtare midis qendrës historike dhe zonave urbane në zhvillim.
Në Paris , Fondacioni Cartier pour l’Art Contemporain po rihapet në një ndërtesë të riimagjinuar në stilin Haussmannian, të ridizajnuar nga Jean Nouvel . Projekti prezanton një sistem prej pesë platformash të lëvizshme që lejojnë konfigurime të shumëfishta hapësinore në 6,500 metra katrorë hapësirë ekspozuese . Pas fasadës së restauruar të shekullit të 19-të në Rue de Rivoli, struktura e adaptueshme akomodon programe të ndryshme dhe pasqyron diskutimet e vazhdueshme rreth arkitekturës dhe fleksibilitetit të muzeut.
Në Hanoi , Renzo Piano Building Workshop , në bashkëpunim me PTW Architects , ka filluar ndërtimin e Isola della Musica , një teatër opere dhe qendër konventash e vendosur midis Liqenit Perëndimor dhe Liqenit Đầm Trị. Dizajni karakterizohet nga një sekuencë guaskash betoni të lakuara dhe të brinjëzuara, të frymëzuara nga gjeometria. I zhvilluar përmes një metode alternative ndërtimi që synon zvogëlimin e ndikimit në mjedis , projekti integron strukturën , materialin dhe dritën për të formuar një pikë referimi të re kulturore brenda peizazhit të qytetit.
Grupi Bjarke Ingels (BIG) ka zbuluar Parkun e Besimit, një kompleks ndërfetar prej 200,000 metrash katrorë i planifikuar në kodrat e Petrelës pranë Tiranës , Shqipëri . I konceptuar si një peizazh publik për dialog dhe reflektim, projekti bashkon nëntë pavione që përfaqësojnë tradita të ndryshme shpirtërore dhe një Muze Kujtimi të ndërtuar nga dheu i shtypur. I organizuar rreth një “peme evolucionare të besimit”, tre shtigje enden përmes ullishteve dhe kopshteve, duke lidhur muzeun me pavionet , secila prej të cilave pasqyron origjinën e saj kulturore dhe materiale. I ankoruar nga nëntë vëllime të ndërlidhura prej dheu rreth një oborri qendror , muzeu formon zemrën e një mjedisi kontemplativ ku arkitektura , peizazhi dhe besimi bashkohen, me ndërtim që do të fillojë në vitin 2026.
Studioja Heatherwick ka filluar zyrtarisht transformimin e Ishullit Nodeul në Seul pas një ceremonie hapjeje të punimeve më 21 tetor. Dizajni fitues i studios, Soundscape , e riimagjinon ishullin e pabanuar, të krijuar nga njeriu, në lumin Han si një destinacion kulturor dhe rekreativ të porositur nga Qeveria Metropolitane e Seulit. Plani përfshin një qendër arti, plazh publik, gjelbërim në brigjet e lumit, studio regjistrimi, salla koncertesh, një qendër përvojash K-pop, kafene muzikore, dhomë anekoike dhe bar karaoke. Një shteg urban i ngritur prej 1.25 km kalon në formë tetësheje nëpër ishuj lundrues , duke ofruar pamje të lumit dhe qytetit. Ndërtimi do të ndodhë në faza, duke lejuar akses të vazhdueshëm publik, me përfundimin që pritet në vitin 2028.
Foster + Partners ka zbuluar projektet për fazën e dytë të kampusit të Institutit të Teknologjisë Ellison (EIT) në Oksford , duke zgjeruar objektin ndërdisiplinor të kërkimit dhe zhvillimit brenda pjesës perëndimore të Parkut Shkencor të Oksfordit. Zgjerimi do të përfshijë laboratorë të teknologjisë së fundit për biologjinë gjeneruese , shkencat e bimëve, robotikën dhe IA-në , së bashku me hapësira dinamike kërkimore dhe arsimore dhe një auditor të kupoluar për ngjarje në shkallë të gjerë. Peizazhi lidh vendet ekzistuese dhe të reja, me zona të gjelbra, shtigje pyjore dhe tipare ujore, duke integruar natyrën në të gjithë kampusin. Zhvillimi do të mbështesë deri në 7,000 punonjës dhe do të përparojë kërkimin në shëndetësi , siguri ushqimore, ndryshime klimatike dhe IA.