“Diçka e çuditshme po ndodh në Shqipëri….”, prestigjozja amerikane “sy dhe veshë” nga vendi ynë: Një komedian për kryetar, korrupsionin do ta luftojnë me ministre me AI
“Diçka e çuditshme po ndodh në Shqipëri. Qeveria ndaloi TikTok-un për të mbrojtur të rinjtë e vendit. Kryeministri emëroi një ministër me inteligjencë artificiale për të luftuar korrupsionin. Tani një nga komedianët më të njohur të vendit, po kandidon për kryetar bashkie të kryeqytetit”, kështu e nis artikullin prestigjozja “The Washington Post”, lidhur me atë çfarë është duke ndodhur në Shqipërinë tonë të vogël e cila aspironin që shumë shpejt të bëhet pjesë e familjes së madhe europiane.
Përmes një artikulli të gjatë, media amerikane, ka “hedhur sytë” nga Shqipëria duke e përshkruar si një vend që po përpiqet të mendojë “jashtë kornizave” në rrugën drejt BE-së. Nga eksperimentet me inteligjencën artificiale në qeverisje, vendimet e kryeministrit Edi Rama e deri te kandidaturat dhe prurjet e reja në politikë. Veçanërisht është ndalur te kandidatura e aktorit të njohur të humorit, Florjan Binajt, i cili është futur në garë për t’u bërë kryetar i Bashkisë së Tiranës.
The Washington Post shkruan se Binaj, i njohur për imitimet e tij brilante të figurave publike, përfshirë edhe kryeministrin Edi Rama, ka vendosur të kthejë satirën në veprim politik. Ai kandidon si i pavarur, por me mbështetjen e opozitës, dhe sipas gazetës, “fushata e tij përfaqëson një eksperiment të rrallë demokratik, një komedian që vrapon kundër modelit që imiton”.
Në një intervistë për median amerikane, Binaj deklaron se synon të përmirësojë cilësinë e jetës së qytetarëve të Tiranës, duke luftuar betonizimin dhe duke sjellë më shumë transparencë e profesionalizëm në qeverisje.
Përpos figurës së Binajt, në artikull nuk mungon as profili i kryeministrit Edi Rama, për të cilin “The Washington Post” shkruan se mbetet një fifurë “ekstravagante dhe karizmatike”, që e ka kthyer politikën në një skenë ku shpesh ndërthur artin, politikën dhe ngacmimet.
“Rama është udhëheqës i Partisë Socialiste të qendrës së majtë dhe gjithashtu ish-kryetar bashkie i Tiranës, ku një nga veprimet e tij të para në epokën post-komuniste ishte lyerja e blloqeve të apartamenteve gri të stilit sovjetik me ngjyra të ndezura. Disa analistë e kanë quajtur Ramën një “populist eurofil”. Ai është pro-Amerikan, pro-NATO, pro-BE.
Rama është gjithashtu paksa komedian vetë. Atij i pëlqen të bëjë shaka, madje edhe në samitet ndërkombëtare. Ai mund të jetë provokues dhe ndonjëherë paksa ngacmues”, thuhet ndër të tjera në artikull.
Artikulli i plotë i The Washington Post:
Shkrimi nga William Booth dhe Fjori Sinoruka:
E njohur dikur si një vend i prapambetur stalinist, Shqipëria tani është një nga kandidatët kryesorë për anëtarësim në BE dhe ka një komedian që kandidon për kryetar bashkie të kryeqytetit të saj.
Diçka e çuditshme po ndodh në Shqipëri. Qeveria ndaloi TikTok-un për të mbrojtur të rinjtë e vendit nga mediat sociale dashakeqe. Kryeministri emëroi një chatbot me inteligjencë artificiale si ministër të kabinetit për të luftuar korrupsionin. Tani një nga komedianët më të njohur të vendit, i famshëm për imitimet e tij të liga të udhëheqësit me shërbim të gjatë, po kandidon për kryetar bashkie të kryeqytetit.
Shtrohet pyetja: A e ndihmon të pasurit e sensit të humorit dhe të menduarit jashtë kornizave një vend të vogël në Ballkan të anëtarësohet në Bashkimin Evropian? Ekspertët thonë, seriozisht, nuk dëmton. Sidomos për Shqipërinë, e cila ka vuajtur prej kohësh nga një problem imazhi. Mendoni: regjimin stalinist, pastaj krimin e organizuar.
Shqipëria duhet të jetë duke bërë diçka të drejtë, sepse është një kandidate e njohur për t’u bashkuar me 27 vendet në BE.
Dikur, Shqipëria ishte një nga vendet më represive (dhe më pak qesharake) në Tokë. Ka shumë fjalë për të përshkruar Shqipërinë gjatë mbretërimit 40-vjeçar të Luftës së Ftohtë të diktatorit të saj paranojak Enver Hoxha , i cili ndërtoi 750,000 bunkerë për të fortifikuar vendin kundër një pushtimi imagjinar, por qesharake nuk është një prej tyre.
Tani Shqipëria është një destinacion masiv turistik . Tirana është një nga kryeqytetet më të sigurta në Evropë.
Është gjithashtu e vërtetë se Shqipëria ende po përpiqet të përballet me korrupsionin politik dhe mafien e fuqishme që trafikon njerëz të dëshpëruar dhe kokainë kolumbiane . Por ekziston një marrëveshje e gjerë në Bruksel se vendi ka bërë hapa përpara për të ndërtuar një ekonomi moderne, për të mbrojtur liritë e medias dhe për të promovuar sundimin e ligjit.
Aktualisht janë nëntë vende në procesin e gjatë për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian: Shqipëria, Bosnja, Gjeorgjia, Moldavia, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Serbia , Turqia dhe Ukraina.
Deri më tani, i vetmi vend në Ballkanin Perëndimor që ka bërë hapin drejt BE-së është Kroacia, që nga viti 2013. Sot, Shqipëria dhe Mali i Zi shihen gjerësisht si kandidatë kryesorë për anëtarësim. Në vitet e fundit, qendrat e Evropës kanë qenë të kujdesshme ndaj më shumë dramave , ndaj një Hungarie tjetër, një Viktor Orbani tjetër, i cili shpesh bllokon konsensusin. Por me luftën që po zhvillohet në Ukrainë, BE-ja mund të jetë më e prirur ta zgjerojë bllokun si një mbështetje kundër një Rusie agresive dhe ekspansioniste. Dhe kështu po shikon nga lindja.
Shqipëria ka treguar se është e gatshme të eksperimentojë dhe të mendojë ndryshe.
Më herët këtë vit, Shqipëria bllokoi aksesin në TikTok për një vit, pasi vrasja e një djali 14-vjeçar ngriti frikën rreth ndikimit të mediave sociale te fëmijët.
Në shtator, kryeministri emëroi një robot të gjeneruar nga inteligjenca artificiale si ministër për të shqyrtuar ofertat e prokurimit publik për t’u siguruar që ato janë të lira nga korrupsioni dhe ndikimi njerëzor. Emri i saj është Diella. Avatari i saj është i veshur me veshje tradicionale shqiptare. Avatari është paksa një marifet publiciteti; pjesa e inteligjencës artificiale është shumë reale. Ekspertët po e vëzhgojnë nga afër.
Erjon Curraj, një studiues në Qendrën e Shkencës dhe Inovacionit për Zhvillim në Shqipëri, pajtohet se ka kuptim të përdoret inteligjenca artificiale për të shqyrtuar kontratat, por mendon se ta bësh atë ministër është e rrezikshme. “Ngatërron një sistem teknik me një zyrë politike, krijon boshllëqe llogaridhënieje, amplifikon dobësitë e të dhënave dhe të sigurisë dhe rrezikon ta kthejë qeverisjen në spektakël në vend të substancës.”
Por spektakli mund të jetë gjithashtu ajo që e dallon Shqipërinë, pasi vendet kandidate pritet të ndajnë “vlera evropiane”, dhe ndoshta një prej tyre është aftësia për të pranuar një shaka (dhe për të mos arrestuar shakaxhiun).
Më herët këtë muaj, komediani i famshëm (në Shqipëri) Florjan Binaj njoftoi kandidaturën e tij si i pavarur për kryetar bashkie të Tiranës. Ai mbështetet nga Partia Demokratike dhe partitë opzoitare.
Evropa ka pasur njëfarë përvoje me personalitete televizive që u shndërruan në politikanë. Më i njohuri është Volodymyr Zelensky, president i Ukrainës, i cili u bë i famshëm për interpretimin e një presidenti fiktiv në serialin televiziv ukrainas ” Shërbëtori i Popullit “. Ishte edhe komediani Beppe Grillo , udhëheqësi i Lëvizjes populiste Pesë Yje, i cili tronditi gjërat në Itali dhe u ndalua për një kohë në televizionin publik. (Amerika sigurisht që kishte aktorin Ronald Reagan, për të mos përmendur banorin aktual të Shtëpisë së Bardhë, i cili dikur ishte një yll i reality shoë-ve .)
Zgjedhjet e parakohshme në Shqipëri janë planifikuar për 9 nëntor dhe janë të nevojshme sepse ish-kryetari i bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, një anëtar i partisë në pushtet, u shkarkua nga detyra dhe po pret gjyqin për korrupsion të dyshuar, të cilin ai e mohon.
Binaj i tha gazetës The Washington Post se po kandidonte për të përmirësuar cilësinë e jetës për qytetarët e zakonshëm në kryeqytet, me një planifikim urban më të mirë dhe më shumë shërbime. Ai tha se qyteti i rinisë së tij është i mbingarkuar me ndërtime dhe nuk ka mjaftueshëm shkolla.
Ai shpjegoi gjithashtu se nuk është vetëm komedian, por edhe aktivist shoqëror, ambientalist dhe arkitekt i trajnuar. Ai tha se filloi të merrej me aktrim sepse mund të imitonte personazhe të tjerë dhe përfundoi duke bërë shfaqjen e tij televizive për 18 vjet. Ai njihet kudo që shkon në Shqipëri.
Lutfi Dervishi, një akademik dhe analist politik me qendër në Tiranë, tha se fushata e Binajt përfaqëson “një eksperiment të rrallë demokratik, një komedian që vrapon kundër modelit që imiton”.
Dervishi tha se mendonte që gara për kryetarin e bashkisë kishte të bënte me më shumë sesa thjesht se kush e drejton bashkinë. Është një provë e humorit politik të votuesve. “Kandidatura e tij mund të lexohet si një simptomë e lodhjes nga politika tradicionale dhe një dëshirë për autenticitet, edhe nëse shprehet përmes sarkazmës”, tha Dervishi.
Binaj tha se dëshiron ta çlirojë Shqipërinë nga politika e makinerive partiake në të dyja anët , të majta dhe të djathta, për të sjellë më shumë të pavarur dhe profesionistë në qeveri, gjë që mund të ndihmojë gjithashtu në ngadalësimin e ikjes së trurit që çon në 40 përqind të shqiptarëve që jetojnë jashtë vendit.
«Kemi dy rrugë përpara: korrupsionin dhe betonimin, ose ndryshimin me njerëz të ndershëm dhe profesionistë», tha ai kur njoftoi kandidaturën e tij.
Midis shumë personazheve të tij, Binaj imiton në mënyrë të përkryer kryeministrin Edi Rama, atë që promovon inteligjencën artificiale dhe ndalon TikTok, i cili u rizgjodh së fundmi për një mandat të katërt.
Rama nuk është burrë me kostum gri. Ai është dukshëm popullor, nëse jo plotësisht ekstravagant. Një ish-basketbollist profesionist dhe një artist i trajnuar, ai preferon bluzat, atletet në modë dhe kapelat.
Rama është udhëheqës i Partisë Socialiste të qendrës së majtë dhe gjithashtu ish-kryetar bashkie i Tiranës, ku një nga veprimet e tij të para në epokën post-komuniste ishte lyerja e blloqeve të apartamenteve gri të stilit sovjetik me ngjyra të ndezura. Disa analistë e kanë quajtur Ramën një “populist eurofil”. Ai është pro-Amerikan, pro-NATO, pro-BE.
Rama është gjithashtu paksa komedian vetë. Atij i pëlqen të bëjë shaka, madje edhe në samitet ndërkombëtare. Ai mund të jetë provokues dhe ndonjëherë paksa ngacmues. Duke u paraqitur në një panel publik në qendrën e mendimit Chatham House në Londër javën e kaluar, Rama u tha atyre që kritikojnë Shqipërinë se duhet “ta mbyllin gojën”.
Ai i vlerësoi shqiptarët në Britani të cilët bëjnë gjithë punën e vështirë që britanikët nuk e bëjnë. Ai e tha këtë me një buzëqeshje, por shtoi se krahasuar me pjesën tjetër të Evropës së grindur këto ditë, Shqipëria është “i rrituri në dhomë”.
Rama i tha audiencës së tij britanike, Stephen Doughty, ministri i shtetit për Evropën i qeverisë laburiste, i ulur pranë tij — se Brexit ishte një gabim kolosal dhe duhet të përmbyset. Ikona e inteligjencës artificiale
“E latë Evropën sepse donit më shumë investime. Keni më pak investime. E latë Evropën sepse donit më shumë lumturi. Tani jeni në depresion”, tha ai.
Në një postim në Facebook në vitin 2020, Rama e duartrokiste Binajn dhe imitimet e tij, duke e quajtur një “djalë të pashëm, të talentuar dhe të arsimuar, i cili, midis shumë talenteve të ekranit të vogël, ka spikatur si ngjashmëria ime në shfaqjen televizive më të njohur dhe krijuese”.
Tani Rama është pak më kritik. Ai e quajti kandidimin e Binajt një veprim “të dëshpëruar” nga “këneta”, partia opozitare, e cila e ka mbështetur komedianin. “Por unë nuk e gjykoj aspak keq aktorin për rolin e ri që ka marrë, sepse aktorët duhet të kenë një punë.”
Andi Hoxhaj, një ekspert për Ballkanin që jep mësim në King’s College London, tha se kandidatura e një artisti aktivist të pavarur si Binaj “duhet të shihet si një shenjë pozitive e hapjes demokratike dhe shenjë progresi. Do të pasqyrojë një diversifikim të zërave dhe prejardhjeve që hyjnë në politikë, të ngjashme me zhvillimet që kemi parë në vende si Italia dhe Ukraina”.