Lufta “ndez” naftën! Rritet frikshëm çmimi, vetëm një orë pasi Irani mbylli Ngushticën e Hormuzit! Do të ketë ndikim dhe te xhepat e shqiptarëve
Ngushtica e Hormuzit është mbyllur dhe Teherani do të djegë çdo anije që përpiqet të kalojë nëpër të, tha më parë Ebrahim Jabari , një këshilltar i lartë i kreut të Gardës Revolucionare.
“Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur. Nëse dikush përpiqet të kalojë, heronjtë e Gardës Revolucionare dhe marinës së rregullt do t’i djegin këto anije”, tha Jabari në deklaratat e transmetuara nga mediat shtetërore, raporton Reuters.
Ky zhvillim i orëve të fundit dha menjëherë efekt. Mediat e huaja raportojnë se çmimi i naftës është rritur menjëherë me disa përqind.
Nafta bruto e SHBA-së West Texas Intermediate (WTI) u rrit me 8.4%, ose 5.72 dollarë, në 72.74 dollarë për fuçi, duke zgjeruar fitimet pas mbylljes zyrtare të tregtimit pas një raporti të ri se Teherani kishte njoftuar mbylljen e Ngushticës së Hormuzit. Çmimi ndërkombëtar i naftës bruto Brent u rrit me 9%, ose 6.65 dollarë, në 79.45 dollarë për fuçi.
Çmimet kanë arritur nivelet e tyre më të larta që nga qershori i vitit 2025, kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli bombarduan objektet bërthamore të Iranit.
Vala e sulmeve ajrore të nisura nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli gjatë fundjavës thuhet se vrau Udhëheqësin Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, si dhe zyrtarë të tjerë të lartë të Republikës Islamike.
Mbetet e paqartë se kush do të marrë përfundimisht përsipër qeverisjen e prodhuesit të katërt më të madh të naftës në OPEC. Kursi i tregut do të varet kryesisht nga fakti nëse konflikti çon në një ndërprerje të zgjatur të transportit detar përmes Ngushticës së Hormuzit, “gryka e ngushtë” më e rëndësishme në tregtinë globale të naftës.
“Ritmi i rifillimit të trafikut përmes Hormuzit dhe shkalla e hakmarrjes iraniane do të jenë faktorë kyç për çmimet në ditët në vijim”, shkruan analistët e UBS të udhëhequr nga Henri Patrick.
Presidenti i Shteteve të Bashkuara Donald Trump tha se operacionet ushtarake do të vazhdojnë derisa të arrihen të gjitha objektivat e SHBA-së. Ai tha gjithashtu se Teherani dëshironte bisedime dhe se kishte rënë dakord të fliste, duke lënë të hapur mundësinë e deeskalimit.
“Ata duan të flasin dhe unë kam rënë dakord të flas”, tha ai, duke shtuar se operacionet ushtarake amerikane në Iran ishin “përpara afatit”.
Megjithatë, shefi i sigurisë iraniane, Ali Larijani, ka hedhur poshtë çdo mundësi për negociata, duke thënë se sulmi i përbashkët SHBA-Izrael e ka futur të gjithë rajonin në një luftë të panevojshme.
Ngushtica e Hormuzit:
Kujtojmë se Irani është prodhuesi i tretë më i madh midis anëtarëve të Organizatës së Vendeve Eksportuese të Naftës, duke nxjerrë rreth 3.3 milionë fuçi në ditë naftë të papërpunuar.
Rreth 18 milionë deri në 21 milionë fuçi nafte dhe produkte nafte në ditë kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit përgjatë bregdetit jugor të Iranit dhe ekziston shqetësim i përhapur se luftimet mund të prishin flukset tregtare.
Ku ndodhet Ngushtica e Hormuzit?
Ngushtica e Hormuzit është një rrugë detare që lidh Gjirin Persik me Oqeanin Indian, me Iranin në veri dhe Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Omanin në jug. Është mbi 150 km e gjatë dhe rreth 35 km e gjerë në pikën e saj më të ngushtë, me korsi detare në secilin drejtim vetëm dy milje të gjera.
Thellësia e saj e vogël e bën atë të prekshme nga minat, ndërsa afërsia e saj me tokën, veçanërisht Irani, i ekspozon anijet ndaj sulmeve nga raketat e lëshuara nga bregu ose ndaj përgjimeve nga anijet patrulluese dhe helikopterët.
A e ka mbyllur ndonjëherë më parë Irani Ngushticën e Hormuzit?
Jo, deri më sot jo. Gjatë luftës Iran-Irak të viteve 1980-88, forcat irakiane sulmuan një terminal eksporti nafte në ishullin Kharg, në veriperëndim të ngushticës, pjesërisht për të provokuar hakmarrje nga Irani që do t’i kishte tërhequr Shtetet e Bashkuara në konflikt.
Të dy palët më pas sulmuan 451 anije. Kjo rriti ndjeshëm koston e sigurimit të cisternave dhe ndihmoi në rritjen e çmimeve të naftës. Kur iu vendosën sanksione Iranit në vitin 2011, vendi kërcënoi ta mbyllte ngushticën, por përfundimisht u tërhoq.
Kush varet më shumë nga Ngushtica e Hormuzit?
Arabia Saudite eksporton pjesën më të madhe të naftës së saj përmes Ngushticës së Hormuzit, megjithëse mund ta devijojë ngarkesën në Evropë duke përdorur një tubacion në një terminal në Detin e Kuq. Emiratet e Bashkuara Arabe mund të dërgojnë 1.5 milion fuçi në ditë me tubacion nga fushat e tyre të naftës në portin e Fujairah në Gjirin e Omanit, në jug të Hormuzit.
Iraku, Kuvajti, Katari dhe Bahreini nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të transportojnë naftën e tyre përmes rrugës së detit. Pjesa më e madhe e naftës që kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit është e destinuar për Azinë.
Irani gjithashtu varet nga Ngushtica e Hormuzit për eksportet e tij të naftës. Ai ka një terminal eksporti në skajin lindor të ngushticës, por eksporton një pjesë të vogël të naftës së tij përmes kësaj rruge.