“Ndikimi im do të jetë shumë i madh”, ministrja Evis Sala jep intervistën e parë jashtë Shqipërisë: Ju tregoj projektin tim për të krijuar një program kombëtar diagnostikues (E PLOTË)

Prof. Dr. Evis Sala, një nga figurat më të njohura në fushën e imazherisë onkologjike në nivel ndërkombëtar dhe prej javësh ministre e Shëndetësisë në Sqhipëri, ka dhënë intervistën e parë në një media jashtë vendit tonë.

Ajo ka folur për “AuntMinnieEurope”, një portal online i radiologjisë për profesionistët e imazherisë mjekësore në Evropë, duke treguar për sfidën e madhe të pranimit të një pozicioni si ai i Ministres, shkëputja nga radiologjia, sfidat e vendit dhe integrimi i sistemit shëndetësore më atë të BE.

Intervista e ministres Evis Sala për “AuntMinnieEurope”:

Me Shqipërinë në rrugën e duhur për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030, vendi përballet me një dekadë vendimtare reformash – veçanërisht në sektorin e kujdesit shëndetësor. Në një intervistë ekskluzive me AuntMinnieEurope, Ministrja e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e sapoemëruar e Shqipërisë, Prof. Evis Sala, një radiologe akademike e njohur ndërkombëtarisht për punën e saj në imazherinë onkologjike, përshkroi vizionin e saj për shfrytëzimin e inteligjencës artificiale dhe imazherisë dixhitale për të modernizuar kujdesin ndaj pacientëve dhe për të forcuar sistemin kombëtar shëndetësor.

“Vetëm pasi pranova pozicionin, kuptova se më kishte munguar sfida e radhës në jetën time. Mund të tingëllojë e çuditshme, por unë lulëzoj me sfida, të mëdha apo të vogla. Kjo është padyshim më e madhja që kam marrë përsipër deri më tani”, vuri në dukje ajo. “Nuk e mendova kurrë se do të isha në gjendje të ndikoja në shëndetin e një vendi, por mendoj se ndikimi im në këtë rol mund të jetë më i madh se në çdo pozicion tim të mëparshëm.”

Ajo theksoi se si katër vitet e ardhshme do të jenë vendimtare për integrimin e sistemit shëndetësor shqiptar në sistemin shëndetësor të BE-së, dhe ekspertiza e saj në imazheri dhe onkologji do të jetë e paçmuar. Ndër fushat e përcaktuara për transformim, imazheria mjekësore shquhet si një mundësues kyç i diagnozës, parandalimit dhe rezultateve më të mira për pacientët.

Projekti i saj i parë i madh do të jetë krijimi i një programi kombëtar diagnostikues që lidh kujdesin parësor me kujdesin dytësor dhe terciar.

“Ky projekt do të fuqizohet nga teknologjia dixhitale dhe inteligjenca artificiale. Përvoja e fituar, duke u trajnuar përmes revolucionit të imazherisë dixhitale dhe duke u praktikuar së bashku me transformimin e radiologjisë me inteligjencën artificiale deri vetëm një muaj më parë, do të më ndihmojë ta bëj këtë projekt një përparësi dhe një sukses”, tha Sala.

Përtej radiologjisë, karriera e saj më e gjerë në kujdesin shëndetësor e ka pajisur mirë për rolin e saj të ri, beson ajo. Pasi u diplomua në shkollën e mjekësisë në Shqipëri, ajo u trajnua dhe punoi në Spitalin Universitar të Kembrixhit dhe më vonë punoi në Qendrën e Kancerit Memorial Sloan Kettering në Nju Jork. Në të dy institucionet, ajo thelloi kuptimin e saj të ekosistemit të kancerit — nga gjenomika dhe terapitë e reja deri te koordinimi i kujdesit shumëdisiplinor.

Këto përvoja e përgatitën atë për të drejtuar një nga departamentet më të mëdha të radiologjisë në Romë, Fondazione Policlinico Universitario Agostino Gemelli IRCCS, ku ajo e përparoi më tej ekspertizën e saj në menaxhimin e kancerit dhe inovacionin e imazherisë. Ajo ishte gjithashtu drejtoreshë e Programit të Trajnimit në Radiologji në Università Cattolica del Sacro Cuore.

“Në Romë, mësova një sërë aftësish të tjera që mbulonin menaxhimin e pacientëve nga diagnoza deri te trajtimi, në këtë rast, radioterapia. Kjo më dha një pasqyrë të përgjithshme të ekosistemeve të imazherisë, të cilat të gjitha lulëzojnë nga inovacioni”, vuri në dukje Sala, interesat e veçanta të të cilit përfshijnë përdorimin e inteligjencës artificiale në vlerësimin e përgjigjes ndaj trajtimit të kancerit.

Ajo beson fuqimisht se imazheria qëndron në zemër të transformimit dixhital dhe inovacionit të inteligjencës artificiale në kujdesin shëndetësor, dhe se radiologët janë qendrorë në evolucionin e mjekësisë precize dhe kujdesit të integruar.

“Duhet të mendojmë se si mund të kemi një ndikim në kujdesin ndaj pacientit në një mënyrë më kuptimplotë. Ne gjithmonë mendojmë se inteligjenca artificiale do të ndikojë në çdo hap të vetëm, por duhet të kemi një pasqyrë më të gjerë”, tha ajo. “Nëse nuk ndikojmë në çdo pjesë të rrugës së pacientit nga fillimi deri në fund, nuk do ta ndryshojmë rezultatin për pacientin.”

“Nuk është mirë të jesh i shkëlqyer në bërjen e diagnozës me anë të inteligjencës artificiale, përveç nëse i lidhim të gjitha së bashku, në mënyrë që të mos kemi vonesë në rrjedhën e trajtimit, që do të thotë se trajtimi nuk ofrohet në kohë”, shtoi ajo. “Ne duhet ta vendosim inteligjencën artificiale në të gjithë rrugën e pacientit dhe ta shohim atë nga një perspektivë e ekosistemit dhe jo si hapa individualë.”

Për momentin, Sala po përshtatet nga jeta klinike dhe akademike me kërkesat e hartimit të politikave kombëtare. Ajo thotë se ka qenë thellësisht mirënjohëse për mbështetjen morale të kolegëve të saj në Romë, Kembrixh dhe Nju Jork — shumë prej të cilëve u habitën dhe u emocionuan nga emërimi i saj. Inkurajimi i tyre, shton ajo, e ka siguruar se ky kapitull i ri është ai i duhuri.

“Çdo ditë, kam gjithnjë e më shumë energji. Shoh gjëra që duhen ndryshuar, që kanë nevojë për përmirësim dhe ndihem e motivuar për ta bërë këtë, gjë që e bën këtë një punë vërtet interesante”, vuri në dukje ajo.

«Radiologjia është e mrekullueshme», theksoi ajo. «Roli ynë ka evoluar me kalimin e viteve, nga radiolog në diagnostikues. Shpresojmë që, gjatë jetës sime, ne do të jemi edhe integruesit.»

Edhe pse mund të mos kthehet kurrë në punë klinike me kohë të plotë, ajo pranon se ende e do kreativitetin dhe inovacionin e vazhdueshëm që vjen me drejtimin e një departamenti imazherie.

«Çfarëdo që të bëj në të ardhmen, patjetër që do të përfshijë radiologji. Kur e do diçka, në një farë mënyre e mban mend», tha ajo.