Ish-kryeministri izraelit Barak: Plani i Trump, mundësi e shkëlqyer. SHBA-të, vigjilente ndaj atyre që dëshirojnë ta prishin nga dy palët

Nga Greta Privitera, Corriere della Sera

Ish-kryeministri izraelit: “Gaza gjithashtu ka nevojë për një forcë ndërarabe të përbërë nga egjiptianë dhe jordanezë. Hamasi gjithmonë do të qëllojë ndaj ushtarëve tanë, por jo ndaj atyre arabë. Netanyahu? Ai nuk ka busull strategjike apo morale; ai qeveris për mbijetesën e tij politike.”

Ehud Barak i pëlqen citimet. Ato nga perandorët romakë, filozofët gjermanë dhe paraardhësit e tij. Ish-kryeministri izraelit – një ushtar shumë i dekoruar, Shef i Shtabit dhe Ministër i Mbrojtjes – thotë se ka vetëm njëzet minuta, por më pas flet për më shumë se një orë.

Çfarë mendoni për planin e Trump?

“Është një mundësi e shkëlqyer. Trump e detyroi Bibin të pranonte, e përkuli si një llastik. Ai tha ‘po, por’.”

Hamasi gjithashtu tha ‘po, por’.

“Pikërisht. Tani presidenti amerikan po thekson katër pikat e para: lirimin e pengjeve dhe të burgosurve palestinezë, tërheqjen e ushtrisë nga kufiri dhe fundin e luftës. Pjesa tjetër e 16 pikave është pak më e paqartë dhe kërkon negociata. Ka nga ata në të dyja palët që duan të hedhin gjithçka në erë, si ministrat e ekstremit të djathtë.

Po krahu ushtarak i Hamasit?

“Disa mendojnë se është më mirë ta lëmë Netanyahun të vazhdojë luftën. Hamasi u mund më shumë se një vit më parë, tani disa po zhvillojnë një luftë guerile që mund të zgjasë me vite dhe besojnë se është mënyra më e mirë që Izraeli të shembet vetë. Le të shpresojmë për Trumpin.”

Që ai ushtron presion mbi të dy?

“Që ai imponohet duke përdorur të gjitha ndikimet e mundshme mbi Riadin, Egjiptin, Katarin dhe Turqinë.”

Cilat janë pikat e planit që Netanyahut nuk i pëlqejnë?

“Ky shkon kundër pothuajse gjithçkaje që Bibi ka mbrojtur gjatë dy viteve të fundit: lexojmë se Autoriteti Palestinez duhet të përfshihet dhe se duhet të gjendet një rrugë drejt shtetësisë. Ai flet për një tërheqje të plotë të ushtrisë dhe amnisti për Hamasin.”

Për disa, plani favorizon Izraelin.

“Nuk do ta thoja këtë. Trump i dëgjoi emiratasit dhe sauditët – botën arabe që nuk e pëlqen Hamasin – dhe pastaj Katarin dhe Turqinë. Ai u përpoq të krijonte një marrëveshje që do t’i kënaqte të gjithë.”

Nëse do të ishte kryeministër sot, çfarë do të bënit?

“Plani ka ekzistuar prej shumë muajsh; unë do t’i isha bashkuar menjëherë, për pengjet dhe për Izraelin. Kjo marrëveshje hap mundësi të reja.”

Çfarë?

“Normalizimi me sauditët dhe zgjerimi i Marrëveshjeve të Abrahamit. Mund të hapë rrugën për një korridor ekonomik nga India përmes Shteteve të Gjirit dhe Arabisë Saudite në Evropë.”

A mendoni se Autoriteti Palestinez duhet të ketë një rol në qeverisjen e Gazës?

“Ata nuk janë të preferuarit e mi, por janë shumë më të mirë se Hamasi. Pavarësisht të gjitha dobësive të tyre, ata punojnë me ne për të dëbuar militantët dhe terrorizmin. Gaza gjithashtu ka nevojë për një forcë ndërarabe të përbërë nga egjiptianë dhe jordanezë. Hamasi do të qëllojë gjithmonë ndaj ushtarëve tanë, por jo ndaj atyre arabë.”

A është e mundur të flitet për dy shtete?

“Është e vështirë ta bësh këtë këtu, sepse trauma e 7 tetorit është ende e gjallë. Ka zemërim ndaj palestinezëve dhe Hamasit. Udhëheqësit duhet t’i kuptojnë njerëzit e tyre, por nuk duhet ta humbasin nga sytë qëllimin përfundimtar. Ekziston një shprehje: ‘Nëse nuk e di se ku do të shkosh, çdo rrugë do të të çojë atje’. Netanyahu nuk ka busull strategjike ose morale; ai qeveris për mbijetesën e tij politike.”

Është thënë që para luftës.

“Që nga reforma gjyqësore, e cila është një lloj grushti shteti. Ai na çoi në 7 tetor dhe më pas bëri një luftë për dy vjet për të shmangur gjyqet dhe për të ruajtur pushtetin. Një filozof gjerman, Carl Schmitt, tha se një diktator është dikush që mund të shpallë gjendje të jashtëzakonshme dhe të bëjë çdo gjë duke vendosur me dekret.

A e ka humbur Izraeli respektin publik?

“Ne jemi gjithnjë e më të izoluar dhe hebrenjtë në mbarë botën po sulmohen. Në të ardhmen, do të ketë presion global për të krijuar një shtet palestinez pa negociuar fare me ne: kjo është trashëgimia e Bibit.”

Dy shtete? “Shumë veta bërtasin ‘nga lumi në det’, pa e ditur se cili lumë dhe cili det: 15 milionë njerëz jetojnë në mes, gjysma hebrenj dhe gjysma myslimanë. Një shtet dykombësh është i pamundur; e vetmja mënyrë është krijimi i një shteti palestinez, përkrah tonit, i përbërë nga Bregu Perëndimor dhe Gaza, sipas marrëveshjeve.”

Ju thatë se një nga vlerat themelore të ushtrisë izraelite është të mos humbasë superioritetin e saj moral. A e ka humbur atë?

“Nuk mendoj se dikush në ushtri është kërkuar të shkelë ligjin. Është e dhimbshme ta pranosh, por ndodhi. Imazhet që vijnë nga Gaza nuk janë të rreme; ndoshta ka ndonjë ekzagjerim, por ajo që pamë nuk i plotëson standardet tona.”

Çfarë parashikoni më pas?

“Netanyahu duhet të mbahet përgjegjës për vendimet e tij. Sa i përket të ardhmes, besoj se do ta kapërcejmë krizën; do të duhen vite për të rindërtuar imazhin e Izraelit.”